กฎหมาย Work from Home ไทย (มาตรา 23/1): นายจ้างและลูกจ้างต้องรู้อะไร

บทความนี้อธิบายข้อมูลทั่วไปจากแหล่งสาธารณะเพื่อให้เจ้าของกิจการ ฝ่ายบุคคล และลูกจ้างเห็นภาพของมาตรา 23/1 ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ไม่ได้ใช้แทนการอ่านราชกิจจานุเบกษา และไม่ได้ใช้แทนคำปรึกษาของนักกฎหมายหรือหน่วยงานรัฐ ข้อเท็จจริงของแต่ละแห่งต่างกัน การนำไปทำข้อตกลงหรือลงโทษทางวินัยควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจข้อความก่อน

ให้ทำงานที่บ้านมาหลายปี แต่ไม่มีกระดาษสักแผ่น

สถานการณ์สมมติ: บริษัทนำเข้าอุปกรณ์แห่งหนึ่งให้ทีมบัญชีทำงานจากบ้านตั้งแต่ปี 2563 โดยตกลงกันในกลุ่มแชทว่า "ใครสะดวกวันไหนก็อยู่บ้าน" ไม่มีวันเริ่มวันสิ้นสุด ไม่มีเวลาทำงานที่เป็นลายลักษณ์อักษร และไม่ชัดว่าค่าเน็ตบ้านใครจ่าย

หัวหน้ายังทักงานตอนสองทุ่มเพราะเคยทักได้ ลูกจ้างบางคนตอบเพราะเกรงใจ บางคนไม่ตอบแล้วถูกมองว่าไม่กระตือรือร้น เมื่อมีคนลาออก ฝ่ายบุคคลเพิ่งมานั่งถามว่าข้อตกลงทำงานที่บ้านอยู่ฉบับไหน

ความสับสนนี้ไม่ได้แก้ด้วยการซื้อเครื่องมือเพิ่มเป็นอันดับแรก มันเริ่มที่การรู้ว่ากฎหมายคุ้มครองแรงงานพูดถึงการทำงานนอกสถานที่ไว้อย่างไร

มาตรา 23/1 อยู่ในกฎหมายฉบับไหน

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2566 เพิ่มมาตรา 23/1 เข้าในพ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ตามคำแปลไม่เป็นทางการของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาที่เผยแพร่ผ่านอาเซียน พระราชบัญญัติระบุว่าให้ใช้บังคับเมื่อพ้นสามสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา และลงวันที่ 18 มีนาคม 2566

สำนักงานประชาสัมพันธ์เขต 2 กรมประชาสัมพันธ์ สรุปว่ากฎหมายนี้เริ่มใช้วันที่ 18 เมษายน 2566 และแนบไฟล์เอกสารประกอบของข่าวไว้ บทความนี้ยึดคำแปลไม่เป็นทางการประกอบกับข่าวของกรมประชาสัมพันธ์ คำแปลนั้นเขียนกำกับไว้เองว่าไม่มีผลทางกฎหมาย และให้ตัวบทภาษาไทยในราชกิจจานุเบกษาเป็นหลัก ก่อนใช้ข้อความใดเป็นข้อตกลงของบริษัท ให้อ่านตัวบทนั้นโดยตรง

ข้อตกลงทำงานนอกสถานที่เขียนว่าอะไรได้บ้าง

ตามคำแปลไม่เป็นทางการ นายจ้างและลูกจ้างอาจตกลงกันให้ลูกจ้างนำงานที่ทำนอกสถานประกอบการหรือสำนักงานได้โดยสะดวก ไปทำที่บ้านหรือที่พักของลูกจ้าง หรือทำงานผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ ณ ที่ใดก็ได้ ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการดำเนินกิจการ เพื่อคุณภาพชีวิตและการทำงานของลูกจ้าง หรือในกรณีจำเป็น

ข้อตกลงนั้นให้ทำเป็นหนังสือในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เข้าถึงและใช้อ้างอิงในภายหลังได้ โดยความหมายไม่เปลี่ยน และอาจกำหนดรายละเอียดต่อไปนี้

1. ระยะเวลาเริ่มต้นและสิ้นสุดของข้อตกลง
2. วันทำงาน เวลาทำงานปกติ เวลาพัก และการทำงานล่วงเวลา
3. หลักเกณฑ์การทำงานล่วงเวลาและในวันหยุด รวมถึงประเภทการลา
4. ขอบเขตงานของลูกจ้าง และการควบคุมหรือกำกับดูแลโดยนายจ้าง
5. หน้าที่เกี่ยวกับการจัดหาเครื่องมือหรืออุปกรณ์ รวมถึงค่าใช้จ่ายที่จำเป็นเนื่องจากการทำงาน

คำว่า "อาจกำหนด" ในคำแปลสำคัญ คือรายการนี้เป็นรายละเอียดที่ตกลงใส่ได้ ไม่ควรเข้าใจจากบทความนี้ว่าทุกบริษัทต้องมีถ้อยคำครบห้าข้อในแบบฟอร์มเดียวกัน ผู้เชี่ยวชาญจะช่วยดูว่ากิจการของคุณควรเขียนข้อไหนให้ชัด

สิทธิปฏิเสธการติดต่อเมื่อหมดเวลางาน

สำนักงานประชาสัมพันธ์เขต 2 สรุปว่าเมื่อสิ้นสุดเวลาทำงานปกติตามที่ตกลงกันแล้ว ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธการติดต่อสื่อสารไม่ว่าทางใดกับนายจ้าง หัวหน้างาน ผู้ควบคุมงาน หรือผู้ตรวจงาน เว้นแต่ลูกจ้างได้ให้ความยินยอมโดยทำหนังสือไว้ล่วงหน้า

คำแปลไม่เป็นทางการใช้ถ้อยคำว่าลูกจ้างมีสิทธิตัดการติดต่อเมื่อหมดเวลาทำงานปกติตามที่ตกลง หรือเมื่องานที่มอบหมายชิ้นนั้นจบ เว้นแต่ได้รับความยินยอมไว้ก่อน และไม่ได้เขียนคำว่า "เป็นหนังสือ" ไว้ในประโยคนี้เท่ากับข่าวของกรมประชาสัมพันธ์ ถ้าสองแหล่งใช้คำไม่ตรงกันทุกคำ ให้ยึดตัวบทภาษาไทยในราชกิจจานุเบกษา และให้ผู้เชี่ยวชาญอ่านประกอบ อย่าเลือกฉบับที่ถูกใจจากบทความนี้

สิ่งที่ใช้จัดกติกาแชทได้โดยไม่รอคำพิพากษาคือ การทักงานหลังเลิกในทุกช่องทางไม่ควรถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติที่ลูกจ้างต้องทน กติกากลุ่มแชทที่ไปตัดสิทธิ์นี้ไม่ได้ทำให้นายจ้างปลอดภัย แนวปฏิบัติเรื่องข้อความนอกเวลาอยู่ใน คุยงานผ่าน LINE

คนที่ทำงานนอกสถานที่มีสิทธิไม่น้อยกว่าคนในสำนักงาน

ทั้งข่าวของกรมประชาสัมพันธ์และคำแปลไม่เป็นทางการตรงกันในสาระว่าลูกจ้างที่ทำงานที่บ้าน ที่พัก หรือผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ มีสิทธิเช่นเดียวกับลูกจ้างที่ทำงานในสถานประกอบการหรือสำนักงาน การให้ทำงานที่บ้านจึงไม่ใช่ช่องให้ลดการคุ้มครองที่มีอยู่แล้วในกฎหมายแรงงาน

นโยบายไฮบริดที่บอกจำนวนวันแต่ไม่พูดถึงเวลา อุปกรณ์ และสิทธิหลังเลิกงาน ยังไม่ครบเท่าข้อตกลงตามมาตรานี้ อ่านมุมออกแบบนโยบายใน การทำงานแบบไฮบริด

เครื่องมือช่วยให้ทำตามเวลาที่ตกลงได้ แต่ไม่ทำให้ถูกกฎหมาย

Zyra World มีจังหวะเข้าและออกจากออฟฟิศบนหน้าจอที่ทีมเห็นร่วมกัน และแยกช่องทางงานออกจากแชทส่วนตัวอย่าง LINE การเห็นว่าวันนี้ปิดงานแล้ว ทำให้การทักเรื่องที่ไม่ด่วนหลังเวลาที่ตกลงไว้ทำได้ยากขึ้น และทำให้การเขียนเวลาทำงานในข้อตกลงมีที่ที่สอดคล้องในชีวิตประจำวัน

การใช้ Zyra ไม่ได้ทำให้บริษัทปฏิบัติตามมาตรา 23/1 โดยอัตโนมัติ ไม่มีซอฟต์แวร์ชิ้นใดแทนข้อตกลง การยินยอมเป็นหนังสือ หรือการตรวจโดยผู้เชี่ยวชาญ ซอฟต์แวร์ช่วยเรื่องความชัดของเวลาและช่องทางเท่านั้น

ภาพรวมของพื้นที่นี้อยู่ที่ ออฟฟิศออนไลน์ การจัดชุดเครื่องมือของทีมเล็กอยู่ที่ โปรแกรมทำงานทางไกลสำหรับ SME

Google Meet ไม่ได้เป็นข้อตกลง

การนัดงานบน Google Meet เป็นการทำงานชิ้นหนึ่ง ไม่ใช่ตัวข้อตกลงตามมาตรา 23/1 Meet ยังใช้ได้ดีกับการประชุมที่มีวาระ ทั้งกับทีมและกับคนนอก บันทึกการนัดก็ไม่แทนเอกสารข้อตกลงที่กฎหมายพูดถึง

ถ้าจะให้เครื่องมือช่วยเรื่องเวลาทำงาน ให้แยกสองชั้น ชั้นกฎหมายคือข้อตกลงที่ผู้เชี่ยวชาญตรวจ ชั้นประจำวันคือที่ทำงานที่เห็นได้ว่าเมื่อไหร่เป็นเวลาทำงาน Zyra อยู่ชั้นหลัง และใช้คู่กับ Meet ได้

ก่อนประกาศนโยบาย WFH ฉบับถัดไป

รวบรวมว่าตอนนี้ตกลงกันด้วยอะไร ข้อความในกลุ่ม อีเมล หรือไม่มีอะไรเลย แล้วเอาไปให้ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงานดูคู่กับตัวบทในราชกิจจานุเบกษา อย่าคัดห้าข้อจากบทความนี้ไปแปะเป็นสัญญา

ระหว่างนั้น ทีมยังจัดช่องทางงานและเวลาปิดงานให้ชัดได้บนเบราว์เซอร์ด้วย Zyra ทีมไม่เกิน 25 คนเริ่มใช้ได้ฟรี การเริ่มใช้แบบนี้ไม่เกี่ยวกับการรับรองว่าบริษัทถูกกฎหมาย

เริ่มใช้ Zyra ฟรีสำหรับทีมไม่เกิน 25 คน

คำถามที่พบบ่อย

มาตรา 23/1 บังคับให้ทุกบริษัทต้องให้ทำงานที่บ้านหรือไม่

ตามคำแปลไม่เป็นทางการ มันเปิดให้ตกลงกันได้ในงานที่ทำนอกสถานที่ได้อย่างสะดวก เพื่อกิจการ คุณภาพชีวิต หรือกรณีจำเป็น ไม่ได้เขียนว่าทุกตำแหน่งต้องทำงานที่บ้าน ให้อ่านตัวบทและถามผู้เชี่ยวชาญก่อนสรุปว่าตำแหน่งใดเข้าเกณฑ์

ข้อตกลงต้องเป็นกระดาษเท่านั้นหรือไม่

คำแปลไม่เป็นทางการบอกว่าทำเป็นหนังสือในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่อ้างอิงภายหลังได้โดยความหมายไม่เปลี่ยน รูปแบบที่บริษัทคุณควรใช้ให้ผู้เชี่ยวชาญเป็นคนกำหนด ไม่ใช่ให้บทความนี้กำหนด

ทักงานหลังเลิกในแชทได้หรือไม่

ข่าวของกรมประชาสัมพันธ์ระบุสิทธิปฏิเสธการติดต่อหลังเวลาทำงานปกติ เว้นแต่มีการยินยอมเป็นหนังสือล่วงหน้า มีข้อยกเว้นและรายละเอียดในตัวบทที่ต้องอ่านทั้งมาตรา อย่าใช้คำตอบสั้นในคำถามนี้เป็นนโยบายบริษัท

ลูกจ้างที่บ้านได้ค่าล่วงเวลาและวันลาเหมือนคนในสำนักงานหรือไม่

สาระจากแหล่งที่อ้างคือเขามีสิทธิเช่นเดียวกับลูกจ้างที่ทำงานในสถานประกอบการ วิธีคิดค่าล่วงเวลาและการลาของตำแหน่งนั้นต้องดูตัวบทประกอบข้อตกลง ไม่ใช่ดูจากบทความสรุป

ใช้ Zyra แล้วถือว่าทำตามกฎหมายแล้วหรือไม่

ไม่ การมีออฟฟิศออนไลน์ไม่ได้แทนข้อตกลง และไม่ได้เป็นการรับรองความถูกต้องทางกฎหมาย